Bouwkundige begrippen A–Z
Uitleg van de begrippen die in onze rapporten en in de kennisbank terugkomen: wat het is, hoe u het herkent en hoe het wordt onderzocht. Waar wij eigen cijfers hebben, komen die uit de analyse van bijna 1.800 rapporten (Premiumkeur in cijfers).
Fundering en zakking · Hout en houtaantasting · Vocht, lekkage en ventilatie · Steen, beton en materialen · Rapport, VvE en koop
Fundering en zakking
Houten paalfundering
Wat is het? Een fundering waarbij het gebouw rust op houten palen die tot in een draagkrachtige zandlaag zijn geheid. In Amsterdam staan de meeste huizen van vóór 1940 op houten palen.
Herkennen: Aan de buitenkant zie je de fundering niet. Signalen van problemen zijn scheefstand, scheuren en klemmende deuren en ramen.
Onderzoek: Bovengronds met een lintvoegmeting en vloerwaterpassing; ondergronds door bij een paal te graven en het hout te laten onderzoeken.
Zie ook: Amsterdamse fundering, paalrot, droogstand
Paalrot
Wat is het? Aantasting van houten funderingspalen. Schimmels tasten het hout aan als de paalkoppen droog komen te staan; bacteriën kunnen het hout ook onder water langzaam aantasten.
Herkennen: Indirect: verzakking, scheefstand en scheuren die in de loop van jaren toenemen.
Onderzoek: Alleen met ondergronds onderzoek (fase 2) is de staat van het hout vast te stellen.
Zie ook: droogstand, funderingsonderzoek, fase 2-onderzoek
Droogstand
Wat is het? De situatie waarin de bovenkant van houten palen of het funderingshout boven het grondwater komt te liggen. Door de zuurstof kunnen schimmels het hout aantasten.
Herkennen: Niet zichtbaar zonder graven. Een lage grondwaterstand in de buurt is een risicosignaal.
Onderzoek: Peilbuizen en ondergronds funderingsonderzoek.
Zie ook: paalrot
Negatieve kleef
Wat is het? Grondlagen rond een paal die inklinken en daarbij aan de paal trekken. Daardoor krijgt de paal extra belasting bovenop het gewicht van het gebouw.
Herkennen: Komt vooral voor bij ophoging van de grond of in slappe veen- en kleilagen.
Onderzoek: Wordt door een constructeur meegenomen in de berekening van de fundering.
Zie ook: zetting
Zetting
Wat is het? Het inklinken van de ondergrond onder het gewicht van een gebouw of een ophoging. Gelijkmatige zetting is meestal geen probleem.
Herkennen: Een pand dat als geheel iets zakt, zonder scheuren of scheefstand.
Onderzoek: Meetbouten laten zien of het zakken doorgaat.
Zie ook: verzakking, meetbouten
Verzakking
Wat is het? Het ongelijkmatig zakken van een gebouw of een deel ervan, meestal door problemen met de fundering of de ondergrond. In onze funderingsonderzoeken met metingen was het grootste hoogteverschil in de helft van de gevallen 5 cm of meer.
Herkennen: Scheve vloeren, scheuren in gevels en binnenmuren, scheefstaande kozijnen, klemmende deuren.
Onderzoek: Lintvoegmeting, vloerwaterpassing en meetbouten.
Zie ook: scheefstand, Premiumkeur in cijfers
Scheefstand
Wat is het? Een gebouw of gevel die niet meer loodrecht of waterpas staat.
Herkennen: Met het oog vaak al te zien aan dakgoten, kozijnen en de aansluiting met de buren.
Onderzoek: Lintvoegmeting en het meten van de afwijking van het lood.
Zie ook: verzakking
Lintvoegmeting
Wat is het? Een meting van een doorlopende horizontale voeg in het metselwerk. Die voeg lag bij de bouw waterpas; het hoogteverschil laat zien hoeveel de gevel is gezakt.
Onderzoek: Met een waterpasinstrument langs de gevel.
Zie ook: wat is een lintvoegmeting
Vloerwaterpassing
Wat is het? Het meten van de hoogteverschillen in een vloer. Een vloer die naar één kant afloopt, kan op verzakking wijzen. Eerder rechtgelegde vloeren kunnen de werkelijke scheefstand verbergen.
Onderzoek: Met een waterpasinstrument op meerdere punten per verdieping.
Zie ook: wat is een vloerwaterpassing
Meetbouten
Wat is het? Bouten die in de gevel worden geplaatst en periodiek worden ingemeten. Pas na meerdere metingen is te zien hoe snel een pand zakt. Voor een goed oordeel zijn minimaal 8 bouten nodig; plaatsen van 8 tot 10 bouten kost bij ons € 1.179.
Zie ook: wat zijn meetbouten
Funderingslabel
Wat is het? Een risicoklasse (A tot en met E) voor funderingsproblemen die sinds 1 april 2026 verplicht in elk taxatierapport staat. Het is een risico-indicatie op basis van beschikbare gegevens, geen meting van de werkelijke staat van de fundering.
Onderzoek: Wie zekerheid wil, laat een funderingsonderzoek doen.
Zie ook: funderingsonderzoek
Funderingsonderzoek (fase 0, 1 en 2)
Wat is het? Fase 0 is een quickscan tijdens de keuring (bij ons € 399 extra). Fase 1 is bovengronds onderzoek met metingen en archiefonderzoek (€ 699 tot € 1.499). Fase 2 is ondergronds onderzoek waarbij bij de fundering wordt gegraven en het hout wordt onderzocht (vanaf € 3.000, exclusief graafwerk).
Hout en houtaantasting
Houtrot
Wat is het? Aantasting van hout door schimmels die gedijen bij langdurig vocht. Komt veel voor bij kozijnen, dorpels, balkkoppen en dakranden. In ruim een derde van onze bouwkundige keuringen werd houtrot vastgesteld of vermoed.
Herkennen: Zacht hout, loslatende verf, scheurtjes of verkleuring. Met een priem gaat het hout er makkelijk in.
Onderzoek: Prikken, vochtmeting en eventueel endoscopie achter afwerking.
Zie ook: balkkoprot, huiszwam
Balkkoprot
Wat is het? Houtrot aan de uiteinden van vloerbalken, waar die in de muur liggen. Het metselwerk blijft daar vaak vochtig.
Herkennen: Doorbuigende of verende vloeren, scheuren bij de muur.
Onderzoek: Via de kruipruimte, of door plaatselijk de vloer of het plafond te openen.
Zie ook: houtrot, kruipruimte-inspectie
Huiszwam
Wat is het? Een agressieve houtaantastende schimmel die zich ook door metselwerk kan verspreiden. Aangetast hout breekt in blokjes. Herstel is ingrijpend: het aangetaste hout en een ruime zone eromheen moeten weg.
Herkennen: Wit-grijs schimmelweefsel, roestbruin sporenpoeder, blokvormig gebroken hout en een muffe geur.
Onderzoek: Visueel en zo nodig door een laboratorium laten determineren.
Zie ook: houtrot
Houtworm
Wat is het? De larve van de gewone houtwormkever, die gangen in hout vreet. Vooral actief in vochtig hout, zoals in kruipruimtes en op zolders.
Herkennen: Ronde uitvliegopeningen van 1 tot 2 mm en fijn boormeel.
Onderzoek: Vaststellen of de aantasting nog actief is (vers boormeel) en hoe diep ze gaat.
Zie ook: boktor
Huisboktor
Wat is het? Een kever waarvan de larven in naaldhout leven, vaak in kapconstructies. Kan dragend hout ernstig verzwakken.
Herkennen: Ovale uitvliegopeningen van ongeveer 5 tot 10 mm en grof boormeel.
Onderzoek: Inspectie van de kapconstructie; bij twijfel een specialist.
Zie ook: houtworm
Vocht, lekkage en ventilatie
Optrekkend vocht
Wat is het? Vocht uit de grond dat via de poriën van het metselwerk omhoog trekt.
Herkennen: Vochtplekken en zoutuitbloei onderaan muren, loslatend stucwerk en verf.
Onderzoek: Vochtmeting op verschillende hoogtes.
Zie ook: doorslaand vocht
Doorslaand vocht
Wat is het? Regenwater dat van buiten door de gevel naar binnen dringt, bijvoorbeeld door slecht voegwerk, scheuren of slechte kozijnaansluitingen.
Herkennen: Vochtplekken die na regen groter worden.
Onderzoek: Inspectie van de gevel en vochtmeting.
Zie ook: optrekkend vocht
Condensatie
Wat is het? Waterdamp uit de binnenlucht die neerslaat op koude oppervlakken. Een van de meest voorkomende oorzaken van schimmel in woningen.
Herkennen: Schimmel in hoeken, achter kasten en op koude buitenmuren; beslagen ramen.
Onderzoek: Vochtmeting en thermografie.
Zie ook: koudebrug
Koudebrug
Wat is het? Een plek in de schil van een gebouw waar warmte makkelijker weglekt, zoals een betonnen balkonplaat of een slechte kozijnaansluiting. Daar is het binnen kouder en kan condensatie ontstaan.
Herkennen: Plaatselijke schimmel of vochtplekken op vaste plekken.
Onderzoek: Thermografie (infraroodcamera), het best bij lage buitentemperaturen.
Zie ook: condensatie
Kruipruimteventilatie
Wat is het? De luchtstroom door de kruipruimte via ventilatieopeningen in de gevels. Slechte ventilatie verhoogt het risico op vochtproblemen en aantasting van houten vloerbalken aanzienlijk. In ongeveer twee derde van onze kruipruimte-inspecties was de ventilatie onvoldoende.
Herkennen: Muffe geur in huis, hoge luchtvochtigheid en condens in de kruipruimte.
Onderzoek: Kruipruimte-inspectie met vochtmeting.
Zie ook: kruipruimte-inspectie
Lekdetectie
Wat is het? Het opsporen van de plek van een lekkage zonder onnodig breekwerk, bijvoorbeeld met een infraroodcamera, een vochtmeter, een rookgenerator, een kleurstoftest of waterstofgas dat door een leiding wordt geperst en bij het lek wordt gemeten.
Zie ook: lekdetectie Amsterdam
Steen, beton en materialen
Betonrot
Wat is het? Roestende wapening in beton. Het roest zet uit en drukt het beton eraf. Afvallende stukken beton kunnen gevaarlijk zijn.
Herkennen: Scheuren en afgespat beton, vaak met zichtbare roestbruine wapening, bij balkons, lateien en galerijen.
Onderzoek: Visuele inspectie en zo nodig betononderzoek.
Zie ook: kwaaitaalvloer
Kwaaitaalvloer
Wat is het? Een betonnen systeemvloer uit ongeveer 1920 tot 1970, waarin vaak sintels of hoogovenslakken zijn verwerkt. In een vochtige kruipruimte kan de wapening aantasten, met kans op bezwijken.
Herkennen: Scheuren en afgespat beton aan de onderzijde van de vloer.
Onderzoek: Kruipruimte-inspectie.
Zie ook: betonrot
Asbest
Wat is het? Een vezelachtig mineraal dat tot 1993 veel is gebruikt, onder meer in golfplaten, leidingisolatie, vloerbedekking en kitten. Bij een keuring melden wij asbestverdacht materiaal; een asbestinventarisatie door een gecertificeerd bureau hoort niet bij de keuring. In ongeveer een op de acht van onze keuringen werd asbestverdacht materiaal gesignaleerd.
Onderzoek: Laat een asbestinventarisatie uitvoeren voordat u het koopcontract tekent.
Rapport, VvE en koop
Conditiescore (NEN 2767)
Wat is het? Een score van 1 (uitstekend) tot en met 6 (zeer slecht) waarmee de staat van een bouwdeel objectief wordt vastgelegd volgens de norm NEN 2767.
Zie ook: NEN 2767
Meerjarenonderhoudsplan (MJOP)
Wat is het? Een planning van het onderhoud van een gebouw voor de komende jaren, met kosten per jaar. Voor een VvE de basis om genoeg te reserveren.
Zie ook: MJOP voor een VvE
Nulmeting
Wat is het? Het vastleggen van de staat van een gebouw vóór werkzaamheden in de buurt, zoals funderingsherstel of sloop. Ontstaat er daarna schade, dan is aantoonbaar wat er al was.
Zie ook: nulmeting
Contra-expertise
Wat is het? Een tweede, onafhankelijk onderzoek naar aanleiding van een eerder rapport of een geschil, bijvoorbeeld met een aannemer.
Zie ook: geschil met aannemer
Splitsingsakte
Wat is het? De notariële akte waarmee een gebouw in appartementsrechten is verdeeld, met de splitsingstekening. Hierin staat wat privé is en wat gemeenschappelijk. Op te vragen bij het Kadaster.
Zie ook: splitsingsvergunning
Onderzoeksplicht
Wat is het? De plicht van de koper om zelf redelijk onderzoek te doen naar de staat van een woning. Een bouwkundige keuring hoort daar in de praktijk bij. De verkoper heeft daarnaast een mededelingsplicht voor gebreken die hij kent.
Zie ook: ontbindende voorwaarden en keuring
Samengesteld door Fred Tokkie, Premiumkeur B.V., op basis van eigen inspectiepraktijk. Laatst bijgewerkt: 8 oktober 2026.